Wrzesień- Listopad 02 (02) 2015
Wydanie Wrzesień-Listopad 2015 Polish Journal of Nutrition:

Wywiad z Prezesem Fundacji "My Pacjenci" Panią Ewą Borek
Sandra Ataniel i Kamil Gwozdowski

Odpowiedzialność cywilna w zawodzie dietetyka
Michał Grabiec
Aleksandra Bogus i Justyna Król-Mura Spółka partnerska radców prawnych www.blogoprawachpacjenta.com.pl

Zaburzenia karmienia od okresu niemowlęcego- przypadek kliniczny
Feedings disorders in infancy

Aleksandra Żyła-Pawlak
Klinika Pediatrii, Żywienia i Chorób Metabolicznych, Instytut „Pomnik – Centrum Zdrowia Dziecka”

Słowa kluczowe: zaburzenia karmienia, dzieci, niejadek
Key words: feedings disorders, children, poor eater

Terapia dietetyczna wybranych wrodzonych wad metabolizmu- część 1
Diet therapy of selected inborn errors of metabolism- part 1

Ewa Ehmke vel Emczyńska-Seliga
Klinika Pediatrii, Żywienia i Chorób Metabolicznych, Instytut „Pomnik – Centrum Zdrowia Dziecka”

Słowa kluczowe: wrodzone wady metabolizmu, rzadkie choroby metaboliczne, dieta, ograniczenia dietetyczne, suplementacja
Key words: inborn errors of metabolism, rare metabolic disease, dietary restrictions, supplementantion
 
Streszczenie
Wrodzone wady metabolizmu najczęściej uwarunkowane są autosomalnie recesywnie. Obecnie każde dziecko w Polsce zaraz po urodzeniu jest poddawane populacyjnemu przesiewowi w ich kierunku. Im szybciej choroba zostanie rozpoznana, tym szybciej można wdrożyć leczenie, dzięki czemu dziecko ma duże szanse na prawidłowy rozwój. Podstawą prawidłowego leczenia wybranych rzadkich chorób metabolicznych jest dieta. Regularność spożywania posiłków i ich odpowiednia kaloryczność są ważne we wszystkich opisywanych chorobach. Dietę niskobiałkową wzbogaconą w preparaty aminokwasowe wprowadza się w zaburzeniach metabolizmu aminokwasów, acyduriach organicznych czy defektach cyklu mocznikowego. W artykule przybliżone zostaną: choroba syropu klonowego, tyrozynemia typu I, homocystynuria, acyduria propionowa, metylomalonowa, izowalerianowa, glutarowa typu I, 3-metylokrotonyloglicynuria i hiperamonemia. Dietę o bardzo niskiej zawartości tłuszczu z dodatkiem średniołańcuchowych kwasów tłuszczowych wprowadza się w zaburzeniach mitochondrialnego utleniania kwasów tłuszczowych. Spośród nich opisane zostaną defiyt LCHAD i VLCAD. Z kolei dietę ograniczającą podaż węglowodanów prostych z dodatkiem surowej skrobi kukurydzianej lub dietę bogatobiałkową z ograniczeniem węglowodanów prostych stosuje się w chorobach spichrzania glikogenu. Omówione zostaną glikogenozy Ia i Ib oraz III, VI, IX. Współpraca pacjenta z dietetykiem i lekarzem oraz psychologiem i fijoterapeutą przynosi najlepsze efekty terapeutyczne. 
 
Abstract
Inborn errors of metabolism are autosomal recessive disorders. Now in Poland every new born child are screened for this diseases. As soon as disease will be recognized, it can be quickly treated and child will have a lot of chance to proper development. The basis of good treatment of selected rare metabolic diseases is diet. In all of above disorders regularity of eating and adequate caloric intake are really important. Low-protein diet enriched in amino acid formulas are used in inborn errors of amino acid metabolism, organic acidemias and urea cycle disorders. In article are discuss maple syrup urine disease, tyrosinemia type I, homocystinuria, propionic, methylmalonic, isovaleric and glutaric type I acidemias, 3-methylcrotonyl-CoA carboxylase defiiency and hyperammonemia. Low-fat diet with medium chain triglycerides is used in fatty acid oxydation disorders. Article describe LCHAD and VLCAD defiiency. Sugar-restricted diet with uncooked cornstarch or high-protein sugar-restricted diet are used in glycogen storage diseases. GSD Ia, Ib and III, VI, IX are discussed. Patient, dietician and doctor, also psychologist and physiotherapist cooperation is the key to good treatment in rare metabolic diseases.

Chirurgia bariatryczna- najlepsza metoda leczenia otyłości?
Bariatric surgery- the best method for treating obesity?
Anna Brończyk- Puzoń
Zakład Profilaktyki Chorób Żywieniowo-zależnych- Wydział Zdrowia Publicznego ŚUM w Katowicach, Studium doktoranckie, Wydział Nauk o Zdrowiu ŚUM

Słowa kluczowe: otyłość, chirurgia bariatryczna, algorytm leczenia otyłości
Key words: obesity, bariatric surgery, obesity treatment algorithm
 
Streszczenie
Jesteśmy świadkami wielu zmian na świecie, w tym zanikania problem głodu. Niestety jego miejsce zajmuje nowy – otyłość. W związku z alarmującymi danymi dotyczącymi tempa wzrostu liczby osób otyłych na świecie coraz częściej podejmuje się dyskusję na temat wyboru najlepszego sposobu leczenia nadmiernej masy ciała. W niniejszej pracy podjęto próbę oceny skuteczności chirurgii bariatrycznej w krótkim i długim okresie od wykonania zabiegu. W tym celu dokonano przeglądu publikacji naukowych z lat 2003–2015, dostępnych w PubMed-NCBI i Polskiej Bibliografi Lekarskiej.

Summary
Nowadays, we are witnessing a lot of changes in the world where the problem of famine is disappearing. Unfortunately, it is being replaced by a new serious issue - obesity. Due to the alarming statistics concerning the increase of the number of obese people in the world, more and more often we engage in a debate on the best ways to treat the excessive body mass. In this thesis, we attempt to evaluate the effctiveness of the bariatric surgery in short and long term after the surgery. In order to do that, we reviewed the scientific literature published between 2003 and 2015, available in PubMed-NCBI and Polish Medical Bibliography (Polska Bibliografi Lekarska).

Problemy żołądkowo-jelitowe wśród sportowców dyscyplin wytrzymałościowych
Gastrointestinal disorders in endurance athletes
Łukasz Jaśkiewicz
Polskie Towarzystwo Dietetyki Sportowej

Słowa kluczowe: problemy żołądkowo-jelitowe, dietetyka sportowa, sportowcy wytrzymałościow
Key words: gastrointestinal disorders, sports nutrition, endurance athletes
 
Streszczenie
W pracy omówiono problemy żywieniowe występujące wśród sportowców. Niniejszy przegląd badań i literatury dotyczy wpływu wysiłku fiycznego na układ pokarmowy (UP) sportowca. Szczególną uwagę poświęcono dyscyplinom o charakterze wytrzymałościowym, związanym z większym ryzykiem problemów ze strony przewodu pokarmowego (PP), szczególnie podczas trwania zawodów. Wystąpienie reperkusji żołądkowo-jelitowych (ŻJ) u sportowców może utrudniać wykonywanie i tolerancję wysiłku, a nawet przerwać trening lub zawody. Etiologia występowania dotyczy problemów odżywczych, mechanicznych oraz fijologicznych. Długotrwały wysiłek fiyczny niesie ze sobą większe ryzyko wystąpienia problemów ŻJ niż wysiłek krótkotrwały. Jednym z głównych powodów negatywnej odpowiedzi ze strony UP jest intensywność wysiłku (> 70% VO2max) oraz stopień wytrenowania zawodnika. Podczas ćwiczeń dochodzić może do zaburzonej odpowiedzi układu nerwowego i hormonalnego, co także przyczynia się do spowolnienia tempa opróżniania żołądka (TOŻ). Większość dolegliwości nie jest niebezpieczna dla zdrowia oraz nie stanowi zagrożenia dla życia. Szczególnym zagrożeniem mogą być występujące krwotoczne zapalenia błony śluzowej żołądka oraz nieswoiste choroby zapalne jelit. W pracy wyodrębniono problemy żywieniowe i główne powody ich występowania oraz przedstawiono działania prewencyjne.

Summary
The paper concerns nutritional disorders which appear among athletes. The following researches and literature review relate to the inflence of physical effrt on an athlete’s digestive system. Emphasis has been put on the endurance disciplines which are prone to higher risk of digestive tract problems, especially during the meetings. Appearance of gastrointestinal repercussions at athletes may hinder performing and tolerance of effort, and even abort training or competition. Aetiology of the appearance applies to alimentary, mechanical and physiological disorders. Sustained physical effrt is prone to higher risk of gastrointestinal disorders than effrt of short duration. One of the main reasons of negative reply from digestive system is intensity of the effrt (> 70% VO2max) and the sportsperson’s condition. During the exercises may come to a dysfunctional reply from nervous and endocrine system what makes for slowing down the evacuating of stomach. Most of the ailments are not risky to health nor threat to life. Particular threat may be gastrointestinal hemorrhage and inflmmatory bowel diseases. The nutritional disorders and their main reasons have been highlight in the paper.

Schemat wsparcia psychologiczno-dietetycznego sportowca
Support scheme psycho-dietary athlete
Daria Domańska1, Martyna Nowak2
1Uniwersytet Medyczny w Łodzi, 2Centralny Ośrodek Medycyny Sportowej w Warszawie, Uniwersytet SWPS

Słowa kluczowe: psychologia sportu, motywacja, wsparcie psychologiczno-dietetyczne
Key words: sports psychology, motivation, psychological and dietary management

Streszczenie
Aby osiągnąć sukces, sportowiec współpracuje nie tylko z trenerem, ale z specjalistami m.in. lekarzem, psychologiem, dietetykiem i fijoterapeutą. Wspólne działania sztabu współpracującego pozwalają na optymalizację wyników zawodnika. Celem działania psychologiczno-dietetycznego może być nie tylko pomoc w optymalizacji masy ciała (w zależności od dyscypliny i celu zawodnika) i poprawy stanu odżywienia, ale również odpowiednie przygotowanie do zawodów, jak również regeneracja oraz odnowa biologicznej. Psychologia w sporcie może wspierać dążenie do doskonałości w różnych obszarach funkcjonowania zawodnika, istotnych dla osiągania wyniku sportowego. W sytuacji rywalizacji, gdy umiejętności techniczne oraz przygotowanie fiyczne zawodników są wyrównane, o sukcesie sportowym może decydować właśnie czynnik psychologiczny. Wszechstronne przygotowanie zawodnika do zawodów wymaga połączenia wiedzy z różnych dziedzin. Współpraca na linii dietetyk – psycholog – zawodnik może stanowić istotny element wspierający zachowania zdrowotne sportowców, pozwala bardziej efektywnie poradzić sobie z ewentualnymi trudnościami. Prawidłowo przygotowany schemat wsparcia psychologiczno-dietetycznego nie tylko pomaga w optymalizacji wyników sportowych, ale również w rozwiązywaniu problemów m.in. zburzeń odżywiania. Współczesny sport i wysoki poziom rywalizacji sprawiają, że zawodnicy marzący o najwyższych sportowych celach coraz chętniej korzystają z pomocy specjalistów z różnych dziedzin. Sportowcy stają się bardziej świadomi korzyści wynikających ze współpracy m.in. z dietetykiem i psychologiem sportowym, i dlatego w ostatnim czasie coraz częściej można zaobserwować włączenie specjalistów z zakresu psychologii sportu i dietetyki do sztabów szkoleniowo-medycznych odpowiedzialnych za całościowe przygotowanie zawodnika do startu. Pomimo coraz częstszych konsultacji zespołów dietetyczno-psychologicznych ze sportowcami występuje również szereg trudności na linii sportowiec i sztab współpracujący. Opracowanie schematu postępowania w przypadku diagnostyki i optymalizacji celu dietetyczno-psychologicznego sportowca pozwoli na osiągnięcia prawidłowych zmian.

Summary
Athlete works not only with the coach, but with a number of specialists for example: a doctor, a psychologist, a nutritionist and a physiotherapist to be successful . Joint actions of staf cooperating so you can optimize performance athlete. The aim of the psychological and dietary management can not only help normalize body weight (depending on the discipline and purpose player) and the improvement of nutritional status but also cooperation in the fild of adequate preparation for the competition, as well as recovery and wellness. Psychology in sport can promote the pursuit of excellence in diffrent areas of the player, which could have implications for the achievement of sport result. In a situation of rivalry, when technical skills and physical preparation of players are aligned, the success of the sport can decide a psychological factor. Versatile athlete preparing for a competition requires a combination of knowledge from diffrent filds. Cooperation on the line nutritionist - a psychologist - a player can be an important element to support not only the health behavior of athletes, but it also allows you to more effctively cope with any diffilties. The scheme of psychological and nutritional support not only helps in optimizing athletic performance, but also helps solve the problem, for instance, of disturbances nutrition. In recent times, more and more players are using the help of professionals. Athletes are becoming more aware of the benefis from the cooperation among a nutritionist and a sports psychologist. Despite the increasingly frequent consultation diet and psychological teams with athletes, there is also a number of diffilties on the line athlete and staf cooperating. The development scheme for dealing with the diagnosis and optimization to diet and psychological athlete will achieve correct changes.

Naturalne cukrowce jako zamienniki cukru stołowego
Nutritive sweeteners as substitutes for table sugar
Aneta Antczak
Uniwersytet Medyczny w Łodzi, Polskie Stowarzyszenie Dietetyków

Słowa kluczowe: fruktoza, miód, syropy roślinne, nierafinowany cukier
Key words: fructose, honey, plant syrups, raw sugar

Streszczenie
Stosowanie zaleceń dotyczących ograniczenia cukrów prostych w codziennym żywieniu zarówno osób zdrowych jak i chorych wiąże się ze znacznymi trudnościami, przede wszystkim z uwagi na kształtowane od dzieciństwa preferencje słodkiego smaku. Stosunkowo często stosowanymi zamiennikami cukru są substancje o właściwościach zbliżonych do sacharozy, czyli naturalne cukrowce, często określane jako Nutritive Sweeteners, a więc środki słodzące posiadające właściwości odżywcze. W odróżnieniu od sacharozy substancje te cechują się dodatkową zawartością składników mineralnych oraz dodatków o potencjale antyoksydacyjnym, co znacznie polepsza ich właściwości prozdrowotne. W grupie tej możemy znaleźć m.in. fruktozę oraz produkty zawierające naturalne cukrowce, w tym miód, syropy roślinne czy cukier nierafiowany. Jednakże rozważając substytucję cukru stołowego innym rodzajem substancji słodzących, należy przede wszystkim rozważyć, czy sugerowane korzyści wynikające z ich spożycia nie idą w parze z działaniem niepożądanym. W artykule zostanie przedstawiony przegląd badań dotyczących wpływu na zdrowie człowieka najczęściej stosowanych zamienników cukru posiadających wartość odżywczą.
 
Summary
The introduction of recommendations relating to the limitation of simple sugars in the daily nutrition of healthy and sick people meets with considerable diffilties with their maintenance, especially with sweet taste preferences which ranges from childhood. Quite often used sugar substitutes are substances with similar properties to sucrose, which are the natural sugarcane, often referred as Nutritive Sweeteners, or sweeteners having nutritional properties. Unlike sucrose, they are often characterized by an additional content of other substances such as minerals or substances with antioxidative potential, which greatly mproves their health benefis. In this group we can fid, fructose, or products containing natural sugarcane including honey, vegetable syrup or raw sugar. However, considering the substitution of table sugar another type of sweeteners is essential to consider whether the suggested benefis of their consumption, do not go hand in hand with their adverse effct. This article provides an overview of research on the impact on human health most commonly used nutritive sugar substitutes.

Transmisja zachowań kardioprotekcyjnych w rodzinach osób ze schorzeniami układu krążenia
Transmission of cardioprotective behaviors in families of people with cardiovascular
Marek Brdak
Zakład Nauk o Aktywności Fizycznej i Promocji Zdrowia, Akademia Wychowania Fizycznego w Poznaniu

Słowa kluczowe: kardioprotekcja, zachowania zdrowotne, alkohol, warzywa owoce, aktywność fizyczna
Key words: cardioprotective behaviors, health behaviors, vegetables, fruits, alcohol, physical activity

Streszczenie
Wstęp: Do czynników warunkujących ryzyko zgonów i incydentów z przyczyn sercowo-naczyniowych należą zachowania kardioprotekcyjne, takie jak codzienna aktywność fiyczna, konsumpcja warzyw i owoców oraz niskie spożycie alkoholu. Celem badania jest ocena występowania transmisji zachowań kardioprotekcyjnych pomiędzy osobami ze schorzeniami układu krążenia a członkami ich rodzin. Materiał i metoda: Porównano częstość dziennego spożycia warzyw, owoców, soków owocowych i warzywnych, alkoholu oraz aktywność fiyczną (marsz z i do pracy, spacer w czasie wolnym, wchodzenie po schodach, sprzątanie mieszkania, naprawy domowe, prace na działce, jazda rowerem, pływanie, ćwiczenia siłowe, taniec i inne formy aktywności fiycznej) u osób ze schorzeniami układu krążenia (n=45) oraz członków ich rodzin (n=88) zamieszkałych w Wielkopolsce. Wyniki: Zarówno osoby chore jaki i członkowie ich rodzin spożywają warzywa i owoce od 1 do 2 razy w tygodniu oraz regularnie spożywają alkohol w małych ilościach. Najczęstszą formą aktywności fiycznej podejmowaną 3 razy w ostatnim tygodniu przez osoby chore i członków ich rodzin jest wchodzenie po schodach. Osoby ze schorzeniami układu krążenia równie często sprzątają mieszkanie. Wnioski: Występująca transmisja spożycia alkoholu, warzyw i owoców oraz niektórych form aktywności fiycznej pomiędzy osobami chorymi a członkami ich rodzin nie warunkuje ryzyka zgonu i incydentów sercowo-naczyniowych ze względu niską częstość tych zachowań.
 
Summary
Background: Cardioprotective behaviors are one of the factors that determine the risk of deaths and cardiovascular incidents and include daily physical activity, daily consumption of fruits and vegetables as well as low alcohol intake. The aim of the study is to assess the transmission of cardioprotective behaviors in families of people with cardiovascular diseases. Material and Method: The frequency of daily consumption of vegetables, vegetables juices, fruits, fruit juices, alcohol and physical activity like walk to and from work as well in free time, climbing the stairs, house clearing, home repairs, gardening, biking, swimming, gym, dancing and other physical activities taking up during last week were assessed and compared between persons with cardiovascular diseases (n=45) and their family members (n=88) living in Wielkopolska province. Results: The persons with cardiovascular diseases ate vegetables and fruits from 1 to 2 times a week, declared the regular consumption of alcohol in small quantities as well as their family members. The most frequent physical activity undertaken 3 times a week by respondents from both groups was climbing the stairs. Conclusions: The occurring transmission of various cardioprotective behaviors between persons with cardiovascular diseases and their family members is a good phenomenon but it doesn’t determine the risk of heart attack due to rare frequency of physical activity, consumption of fruits, vegetables and alcohol even if it regular.
 



copyright © 2012 Polskie Stowarzyszenie Dietetyków
design by fast4net