Lipiec-Wrzesień 03 (05) 2016
Wydanie Lipiec-Wrzesień 03 (05) 2016 Polish Journal of Nutrition:


Wywiad z Wojciechem Jarosem- Dyrektorem Banku Żywności w Łodzi im. M. Edelmana
Agnieszka Caban
Banki żywności są instytucją, która w wielu krajach na całym świecie niesie pomoc żywnościową osobom najbardziej potrzebującym. O tym, jak kształtowała się historia polskich Banków Żywności, o realizowanych zadaniach oraz planach na przyszłość, z dyrektorem Banku Żywności im. Marka Edelmana w Łodzi Panem Wojciechem Jarosem rozmawia Agnieszka Caban.
 
Kalendarium
Kinga Wiśniewska
Zapraszamy do zapoznania się z wybranymi konferencjami, szkoleniami i innymi wydarzeniami, które w najbliższych tygodniach odbędą się na terenie całej Polski. Na wielu z wymienionych wydarzeń będzie można znaleźć stoisko naszego czasopisma. Szczególnie zapraszamy na konferencję naukową Trends in Dietetics 2016, której jest Polskie Stowarzyszenie Dietetyków.

Program edukacyjny
Redakcja Polish Journal of Nutrition prezentuje kolejną edycję programu edukacyjnego dla dietetyków, akredytowanego przez Polskie Stowarzyszenie Dietetyków.

Streszczenia wybranych badań naukowych
Damian Parol
Streszczenia badań przedstawione w opracowaniu, mają na celu zachęcenie czytelników do dalszych poszukiwań w wybranych tematach. W opracowaniu omówiono badania dotyczące wpływu spożycia wody na kształtowanie diety, wpływu suplementacji antyoksydantami na wydolność, problemach z płodnością mężczyzn na diecie wegetariańskiej, a także nieceliakalnej nietolerancji glutenu. Należy podkreślić, że budowanie rzetelnej wiedzy naukowej powinno opierać się na analizie wielu doniesień naukowych i nie należy wyciągać jednoznacznych wniosków na podstawie pojedynczych publikacji.

Analiza trybu wprowadzenia oraz ocena treści Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 26 sierpnia 2015 roku dotyczącego żywienia w placówkach oświatowych
Urszula Somow
Fundacja Szkoła na Widelcu
 
Wdrożenie odpowiednich środków zaradczych, przeciwdziałających pogarszającej się kondycji zdrowotnej społeczeństwa, jest niezbędne zarówno biorąc pod uwagę korzyści ekonomiczne dla państwa, jak i zdrowie oraz jakość życia obywateli. Obowiązujące przez wiele lat, ale nieobligatoryjne, zalecenia dotyczące prawidłowego żywienia stworzone przez IŻŻ nie przyniosły wystarczających rezultatów, dlatego wdrożenie odpowiednich regulacji prawnych (obligatoryjnych) wydaje się koniecznością.

Przegląd aktualnych zaleceń żywienia niemowląt 
Infant feeding, review of current recommendations
Małgorzata Jackowska 
Fundacja Promocji Karmienia Piersią

Słowa kluczoweżywienie niemowląt, karmienie piersią, karmienie butelką, rozszerzanie diety niemowląt
Keywordsinfant feeding, breastfeeding, bottlefeeding, complementary feeding
 
Streszczenie
Zalecenia dotyczące żywienia niemowląt zmieniały się w Polsce w ostatnich latach kilkakrotnie. Wiedza na ten temat jest nieustannie aktualizowana a rekomendacje ulegają zmianom co kilka lat. Sposób żywienia dziecka w pierwszym roku życia jest niezwykle istotny dla jego rozwoju w tym okresie, wiadomo, że ma również ogromne znaczenie dla programowania rozwoju i zdrowia w kolejnych latach i w dorosłości. Dzieci w Polsce są coraz częściej zagrożone nadwagą i otyłością, alergiami i chorobami cywilizacyjnymi związanymi ze sposobem żywienia, a efekty niewłaściwego odżywiania są obserwowane u coraz młodszych dzieci. Właściwie sformułowane i możliwe do stosowania w praktyce zalecenia żywienia oparte na aktualnej wiedzy są konieczne, aby ułatwić rodzicom właściwe karmienie najmłodszych dzieci, a specjalistom skuteczne poradnictwo i pomoc. W niniejszym opracowaniu dokonano przeglądu dostępnych wytycznych i źródeł wiedzy na temat żywienia niemowląt, w tym różnic w karmieniu naturalnym i sztucznym, a także omówiono proces rozszerzania diety niemowlęcia w drugim półroczu życia z perspektywy praktycznej. Porównane zostały polskie, europejskie oraz światowe zalecenia i schematy żywienia niemowląt.
 
Summary
Infant nutrition recommendations have changed several times in recent years in Poland. The knowledge on this topic is constantly updated and recommendations are subject to change every few years. Feeding a baby in the first year of life is very important for its development and health during this period, but also it is well known, that it is a great importance for health and development programming in the next years and adulthood. Polish children are increasingly at risk of overweight and obesity, allergies and other non-communicable diseases related to lifestyle and nutrition, observed in younger and younger children. Properly formulated and feasible recommendations based on updated knowledge are needed to help parents in appropriate feeding of youngest children, and to help professionals in effective counseling and support. This paper shows a review of available guidelines and sources of knowledge on feeding infants, including
differences in breast- and bottle-feeding. There is also a review on complementary feeding (weaning) practical recommendations. Polish guidelines and diagram of infant feeding were compared with the European and other world ones.
 
Podwójna twarz sulforafanu
The double face of sulforaphane
Katarzyna Lubelska, Katarzyna Wiktorska
Pracownia Mikroskopii Konfokalnej, Zakład Biologii Komórki, Narodowy Instytut Leków, Warszawa

Słowa kluczowe: sulforafan, chemoprewencja, biotransformacja ksenobiotyków
Keywords: sulforaphane, chemoprevention, biotransformation of xenobiotics

Streszczenie
Sulforafan jest związkiem z grupy izotiocyjanianów, której prekursor, glukorafanina, występuje w warzywach z rodziny Brasicae. Sulforafan wykazuje szerokie spektrum działania korzystne dla zdrowia ludzi. Związek ten jest silnym induktorem enzymów detoksykacyjnych, przez co zapewnia komórkom ochronę przed szkodliwymi substancjami, w tym przed karcynogenami. Ze względu na swoje antynowotworowe właściwości sulforafan również jest przedmiotem wielu badań dotyczących jego zastosowania jako adiuwantu w chemioterapii. Z drugiej strony sulforafan może wykazywać działanie genotoksyczne oraz wchodzić w niekorzystne interakcje z lekami, w tym lekami antynowotworowymi, np. poprzez indukowanie systemu detoksykacji w komórkach nowotworowych. W artykule szczegółowo przedstawiono prozdrowotne właściwości sulforafanu, ale również zwrócono uwagę na niekorzystne efekty jego działania. Dodatkowo poruszone zostały kwestie źródeł sulforafanu w diecie oraz spożywania suplementów diety.

Summary
Sulforaphane is a natural substance with chemopreventive activity. Its precursor - glukoraphanin, occurs in the vegetables of the Brassicaceae family. Sulforaphane possess a wide-spectrum of activities beneficial to human health. This compound is a potent inducer of detoxifying enzymes, thus providing cells protection from harmful substances, including carcinogens. Due to its anti-cancer properties, sulforaphane is also the subject of many studies on its use as a chemotherapy adjuvant. On the other hand it can show genotoxicity and may interact unfavorably with drugs, including anti-cancer drugs, for example by inducing the detoxification system in tumor cells. The article detailed the health promoting properties of the sulforaphane, but also drew attention to the adverse effects of its actions. In addition, the issue of the dietarysulforaphane sources and the consumption of dietary supplements was disscussed.

Terapia dietetyczna wybranych wrodzonych wad metabolizmu – część 4
Diet therapy of selected inborn errors of metabolism – part 4
Ewa Ehmke vel. Emczyńska-Seliga
Klinika Pediatrii, Żywienia i Chorób Metabolicznych oraz Poradnia Metaboliczna, Instytut „Pomnik – Centrum Zdrowia Dziecka”
 
Słowa kluczowe: wrodzone wady metabolizmu, choroby spichrzania glikogenu, glikogenozy, ograniczenia
dietetyczne, glikogen, surowa skrobia kukurydziana
Keywords: inborn errors of metabolism, glycogen storage diseases, glycogenosis, dietary
restrictions, glycogen, uncooked cornstarch

Streszczenie
Wrodzone wady metabolizmu to grupa chorób uwarunkowanych genetycznie. Można rozróżnić wśród nich choroby leczone poprzez ograniczenia dietetyczne. Dietę z ograniczeniem węglowodanów (głównie prostych) stosuje się w chorobach spichrzania glikogenu. Dodatkowo dieta powinna być bogatobiałkowa, a w niektórych glikogenozach wzbogacona dodatkiem surowej skrobi kukurydzianej. Bardzo ważna jest regularność spożywania posiłków i zabezpieczenie przed przedłużonym głodzeniem. Takie założenia dietetyczne mają zapobiegać hipoglikemii i powikłaniom choroby oraz promować prawidłowy rozwój dzieci.
 
Summary
Inborn errors of metabolism are a group of genetic diseases. Few of them can be treated with dietary restrictions. Carbohydrates restricted diet (mainly sugars restriction) is used in glycogen storage diseases. Additionally, diet must be high in protein and in few types of glycogenosis uncooked cornstarch is needed. Regularity of meals and avoiding of fasting are very important. Recommendations like these prevents hypoglycemia, medical complications and promote good development of the child.

Polska adaptacja Inwentarza Samooceny Objawów Jadłowstrętu Psychicznego – ANIS i walidacja w grupie adolescentek
Polish adaptation of The Anorexia Nervosa Inventory for Self-Rating (ANIS) and validation for adolescent girls
Leszek Putyński
Uniwersytet Łódzki Wydział Nauk o Wychowaniu Instytut Psychologii

Słowa kluczowe: zaburzenia odżywiania się, ANIS, właściwości psychometryczne, adaptacja
Keywords: eating disorders, ANIS, psychometric properties, adaptation
 
Streszczenie
Celem badań było dokonanie polskiej adaptacji i oceny właściwości psychometrycznych Inwentarza Samooceny Objawów Jadłowstrętu Psychicznego (ANIS). Sześć wymiarów ANIS (Obraz własnego ciała, Poczucie nieefektywności, Nastawienia anankastyczne, Negatywne odczucia z przewodu pokarmowego, Lęki seksualne, Napadowe objadanie się) określa nieprawidłowe postawy związane z jedzeniem oraz osiowe objawy związane z psychopatologią zaburzeń w odżywianiu się. ANIS jest narzędziem często stosowanym w pracy klinicznej oraz w badaniach epidemiologicznych zarówno w przypadku osób zdrowych jak i chorych. Badaniom poddano grupę dziewcząt (N=97) w wieku 13–18 lat, stosując polską wersję ANIS celem dokonania oceny psychometrycznej tego narzędzia. Polska adaptacja ANIS posiada zadawalające właściwości psychometryczne. Rzetelność kwestionariusza, oceniana współczynnikami stabilności i zgodności wewnętrznej, jest satysfakcjonująca. ANIS charakteryzuje się również dobrą trafnością. Właściwości psychometryczne polskiej adaptacji ANIS nie odbiegają od właściwości wersji oryginalnej. ANIS jawi się jako użyteczne narzędzie w praktyce klinicznej i badaniach naukowych.

Streszczenie
The aim of the study was the Polish adaptation and psychometric validation of the Anorexia Nervosa Inventory for Self-Rating (ANIS). The six factors of the ANIS (Figure consciousness, Feeling of insufficiency, Anancasm, Negative effect of meals, Sexual anxieties, Binge-eating) identified abnormal eating attitudes and central psychopathological features of eating disorders. ANIS is commonly used in clinical work and epidemiological studies on nonclinical and clinical populations. The group of girls (N=97) aged 13 – 18 years were investigated using the Polish version of the ANIS for examined psychometrical characteristic of this tool. The Polish adaptation of The Anorexia Nervosa Inventory for Self-Rating yielded satisfactory psychometric properties. The reliability, in terms of stability and internal consistency, is satisfactory. The construct validity of the ANIS is good. Psychometric properties of the Polish adaptation of the ANIS do not differ from these of the original version. The ANIS seems to be a useful test for clinical practice and for research purposes.



copyright © 2012 Polskie Stowarzyszenie Dietetyków
design by fast4net