Artykuły
17 październik 2012
Dorota Mroczkowska, Beata Ziółkowska
 
Tekst stanowi ciąg pytań i zagadnień do refleksji, na które powinien odpowiedzieć sobie bądź które powinien przemyśleć każdy dietetyk podejmujący się pracy z osobami z anoreksją czy bulimią oraz nierzadko ich rodzinami. Po pierwsze, trzeba uzmysłowić sobie, z kim mamy do czynienia w sensie diagnostycznym? Upewnić się czy mamy do czynienia z osobą cierpiącą na anoreksję lub bulimię czy z odchudzającą się i/lub niezadowoloną ze swojego wyglądu? Należy tym samym odróżniać to, co może być zaburzeniem od normatywnych czyli typowych reakcji dojrzewającego nastolatka. Nieprawdą jest, iż samo mówienie o diecie, odchudzaniu czy jedzeniu jest objawem zaburzenia odżywiania. Tym samym w kontakcie z osobą chorą ważna jest umiejętnośćzachowania zdrowego rozsądku, zaufanie do posiadanej wiedzy czy też intuicji. Po drugie, pomimo, iż posiadamy jasność diagnostyczną (DSM- IV czy ICD-10), to przede należy pamiętać, iż mamy do czynienia z problemem psychologicznym. Można powiedzieć, iż problemy z jedzeniem to tylko widoczny wierzchołek góry lodowej, zewnętrzny przejaw licznych trudności i problemów natury osobowościowej, tego jak osoba myśli, czuje i radzi sobie z codziennymi trudnościami oraz ze stresem. Przyjmowany wieloczynnikowy model zaburzeń jedzenia2 uświadamia nam ich złożoną etiopatogenezę,
przebieg i konsekwencje. Po trzecie, należy zatem uświadomić sobie na jaki grunt trafia planowana przez nas dieta? Komu chcemy ją zaproponować? Przeciętny obraz anorektyczki czy bulimiczki w gabinecie dietetyka rysuje się następująco, innymi słowy mamy do czynienia:

a) z osobami z zaburzonym postrzeganiem wyglądu i ciała (bardziej w anoreksji, mniej w bulimii, ale tak czy inaczej postrzeganie nie jest adekwatne),

b) słabo zmotywowanymi (anorektyczka nie chce przytyć, bulimiczka mimo szczupłego wyglądu chce schudnąć),

c) z osobami myślącymi i działającymi osobami irracjonalnie (m.in. popełniającymi tzw. błędy poznawcze),

d) z osobami silnie kontrolującymi siebie i otoczenie osobami (zarówno w anoreksji jak w bulimii3, choć kwestia ta wymaga osobnego spojrzenia),

e) z osobami różnie jedzącymi - nie jedzą w ogóle (anoreksja), nie jedzą rzez cały dzień a wieczorami się objadają i wymiotują bądź stosują środki przeczyszczające (bulimia) - jedzą tylko słodycze, ale w bardzo małych ilościach, jedzą całymi dniami słodycze, lub podczas napadu jedzeniowego i wymiotują- jedzą zdrowo ale bardzo mało (anoreksja), jedzą zdrowo w okresach tzw. czystych, objadają się fast-foodami, jedzeniem tłustym i ciężkim oraz słodyczami,

f) z osobami w jakimś sensie uzależnionymi, nadużywającymi środki przeczyszczające, palącymi, pijącymi alkohol,

g) z osobami po licznych, nieskutecznych dietach, które mogą oczekiwać kolejnej diety cud, ale też z takimi, które są w pełni gotowe na zmianę - tę drugą sytuację trzeba umiejętnie wykorzystać w procesie terapeutycznym,

h) z osobami, które nie ufają, boją się, często są przekonane, iż z normalnym jedzeniem wiąże się utrata kontroli i przybieranie na wadze.

Po czwarte - dobrze jest zatem zdefiniować swoją rolę i znaleźć miejsce w szerszym traktowaniu problemu, gdyż jak wiemy, utrzymywanie odpowiedniej wagi i brak czynności kompensacyjnych u osób z zaburzeniami jedzeniami nie oznacza całkowitego wyzdrowienia. W ocenie stanu zdrowia i wychodzenia z choroby należy wziąć pod uwagę całą gamę czynników, wśród których odpowiednia masa ciała i brak czynności kompensacyjnych odgrywają istotną, ale nie jedyną czy zasadniczą rolę. Ważny jest także stan emocjonalny, myśli i przekonania chorego na swój temat czy kontekst społeczny jego egzystencji. Reasumując, dietetyk jest zatem istotnym ogniwem w szerszym łańcuchu pomocowym. Czasami zdarza się, iż pozostawienie problemu wagi i diety w rękach dietetyka i odciążenie tym terapeuty w dobrze
zdiagnozowanej sytuacji przynosi lepsze efekty niż zajmowanie się kwestią diety podczas psychoterapii. W innych wypadkach podejmowanie się pracy i układanie diety jest pułapką. Optymalne jest kompleksowe traktowanie chorego, stała i wzajemna (oparta na kontaktowaniu się, wspólnym planowaniu podejścia) współpraca oraz świadomość czyhających pułapek i gier, do których „zaprasza” osoba z problemem jedzeniowym.

Aneks do tekstu: Przykładowa lista pytań do wywiadu wstępnego i rozeznania sytuacji dla tematu: Anorektyczka i bulimiczka w gabinecie dietetyka.
 
Komentarze (0)

Brak komentarzy
powrót




copyright © 2012 Polskie Stowarzyszenie Dietetyków
design by fast4net