Aktualny numer
Wydanie Styczeń-Marzec 01 (07) 2017 Polish Journal of Nutrition:



 

Kalendarium
Angelika Szczepanik
Zapraszamy do zapoznania się z wybranymi konferencjami, szkoleniami i innymi wydarzeniami, które w najbliższych tygodniach odbędą się na terenie całej Polski. Na wielu z wymienionych wydarzeń będzie można znaleźć stoisko naszego czasopisma. Szczególnie zapraszamy na konferencję Trends in Dietetics 2017, której organizatorem jest Polskie Stowarzyszenie Dietetyków.

 

Program edukacyjny
Redakcja Polish Journal of Nutrition prezentuje kolejną edycję programu edukacyjnego dla dietetyków, akredytowanego przez Polskie Stowarzyszenie Dietetyków.

 

Streszczenia wybranych badań naukowych
Damian Parol
Streszczenia badań przedstawione w opracowaniu, mają na celu zachęcenie czytelników do dalszych poszukiwań w wybranych tematach. Należy podkreślić, że budowanie rzetelnej wiedzy naukowej powinno opierać się na analizie wielu doniesień naukowych i nie należy wyciągać jednoznacznych wniosków na podstawie pojedynczych publikacji.  W opracowaniu omówiono badania dotyczące wpływu diety ketogennej  na wydolność biegaczy długodystansowych, wpływu suplementacji aminokwasami rozgałęzionymi (BCAA) na insulinowrażliwość u wegan i wszystkożerców a także wpływu niedosypiania na uczucie głodu i wydatek energetyczny.. Należy podkreślić, że budowanie rzetelnej wiedzy naukowej powinno opierać się na analizie wielu doniesień naukowych i nie należy wyciągać jednoznacznych wniosków na podstawie pojedynczych publikacji.

Analiza trybu wprowadzenia i ocena treści obowiązujących przepisów prawnych dotyczących żywienia dzieci i młodzieży w placówkach oświatowych 
Urszula Somow
Sytuacja w zakresie żywienia dzieci i młodzieży w Polsce jest z wielu względów niezadowalająca. Instytut Żywności i Żywienia w Warszawie podaje, że ponad 22% polskich uczniów szkół podstawowych i gimnazjalnych ma nadmierną masę ciała, a bez odpowiednich działań zmierzających do zatrzymania obserwowanego trendu statystyki będą się pogarszać wraz z towarzyszącym im wzrostem zachorowalności na cukrzycę, choroby układu krążenia, nowotwory i inne choroby cywilizacyjne oraz ich powikłania. Obowiązujące przez wiele lat nieobligatoryjne zalecenia stworzone przez IŻŻ nie przyniosły rezultatów, ponieważ statystyki zdrowotne oraz liczne analizy sposobu odżywiania dzieci i młodzieży oraz oferowanego w szkołach asortymentu żywieniowego były alarmujące. W 2015 roku Polska dołączyła do grona państw posiadających zapisy prawne regulujące standardy żywienia w placówkach systemu oświaty. Po roku funkcjonowania pierwszej w Polsce regulacji w tym zakresie wydano nowe rozporządzenie, oceniane jako bardziej liberalne. Celem pracy jest analiza jego treści oraz trybu wprowadzenia.


Kurkumina - bioaktywny związek o wielokierunkowym działaniu prozdrowotnym
Curcumin - bioactive compound of multi health benefits
Sylwia Przybylska
Katedra Technologii Żywności, Wydział Nauk o Żywności i Rybactwa, Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny w Szczecinie

Słowa kluczowe: kurkumina, właściwości prozdrowotne, bioaktywny związek, kurkuma

Keywords: curcumin, pro-health properties, bioactive compound, turmeric 


Streszczenie
Kurkumina (diferuloilmetan) jest naturalnym barwnikiem pozyskiwanym z kłączy ostryżu długiego (Curcumalonga L.). To najaktywniejszy składnik kurkumy stosowanej od tysiącleci w medycynie tradycyjnej. W kurkumie znajduje się 3–5% kurkuminoidów, z których 80% przypada na kurkuminę, odpowiedzialną za jej żółto-pomarańczowe zabarwienie i właściwości prozdrowotne. Od wieków kurkumina stosowana była w krajach Dalekiego Wschodu w leczeniu zaburzeń układu trawiennego, schorzeń wątroby oraz jako środek wspomagający gojenie się ran. Obecnie badania naukowe potwierdzają wielokierunkowe działanie terapeutyczne kurkuminy. Wykazuje ona właściwości chemoprewencyjne, takie jak: indukowanie apoptozy, hamowanie angiogenezy oraz przerzutowania nowotworowego. Na wielu modelach zwierzęcych stwierdzono, że kurkumina może być potencjalnym związkiem nie tylko przeciwnowotworowym, ale także stosowanym w przypadku wielu innych chorób, w etiologii których odgrywają rolę aktywne formy tlenu oraz chroniczny stan zapalny. Kurkumina poprawia funkcjonowanie mózgu i zapobiega chorobie Alzheimera. Opóźnia ponadto proces starzenia się, obniża poziom cholesterolu, hamuje agregację płytek krwi oraz zapobiega zawałowi mięśnia sercowego. Kurkumina, mimo swojej niskiej biodostępności wywiera dobroczynne działanie na organizm. Aby zwiększyć jej biodostępność, dobrze jest łączyć ją w diecie z piperyną (czarny pieprz), mlekiem, olejami roślinnymi lub awokado.

Summary
Curcumin (diferuloylmethane) is a natural pigment, isolated from rhizomes of common turmeric (Curcuma longa L.). It is one of the most active components of turmeric used in traditional medicine from millennia. Turmeric contains from 3 to 5% of curcuminoids, of which 80% is curcumin, responsible for the yellow-orange colour and its health benefits. For centuries, curcumin has been used in Eastern country for the treatment of digestive disordes, liver diseases and as an aid in wound healing. Currently, research confirms multi-therapeutic effects of curcumin. It has of chemopreventive properties such as induction of apoptosis, inhibition of angiogenesis as well as tumor metastasis. Research on animal models revealed its not only anticancer activity but also potency as a compound against many other diseases of low grade inflammatory origin. Curcumin improve the brain functions and potentially prevents Alzheimer's diseases. Moreover, it slows the aging process, reduces the cholesterol level, inhibits platelet aggregation and prevents myocardial infarction. Despite its low bioavailability curcumin can exert beneficial influence on organism. To enhance its bioavailability it is good to combine curcumin with piperine (black pepper), milk, vegetable oils or avocado in the diet. 


Zielona Kawa. Część I - od ziarna do filiżanki zielonej kawy
Green coffe. Part I - from beans to a cup od green coffe
Joanna Grzelczyk, Grażyna Budryn
Instytut Technologii i Analizy Żywności, Wydział Biotechnologii i Nauk o Żywności, Politechnika Łódzka
 
Słowa kluczowe: zielona kawa, składniki bioaktywne, kwasy chlorogenowe, kofeina
Keywords: green coffee, bioactive compounds, chlorogenic acids, caffeine

Streszczenie
Zielona kawa jest produktem minimalnie przetworzonym, którego jakość oraz intensywność smakowa zależą od prawidłowo przeprowadzonego procesu produkcji. Wybór odpowiedniej obróbki wstępnej decyduje o kwasowości kawy. Łagodniejszym naparem kawy jest zielona kawa z ziaren otrzymanych metodą na mokro; jej konsument odczuwa mniejszą gorycz i kwasowość w smaku. Surowe ziarno kawy posiada bogaty skład chemiczny, w tym wiele cennych związków bioaktywnych , które wpływają na poprawę stanu zdrowia człowieka. Głównymi składnikami ziaren zielonej kawy o działaniu prozdrowotnym są kawy hydroksycynamonowe i ich estry, zwłaszcza kwas chlorogenowy, ale także kofeina. Ekstrakt z zielonej kawy zawiera ok. 30% kwasów hydroksycynamonowych i ich estrów oraz do 6% kofeiny, natomiast nie posiada potencjalnie szkodliwych produktów reakcji Maillarda powstających podczas procesu prażenia.
 
Summary
Green coffee is a processed minimally product which quality and intensity of taste attributes depend on the proper production process. Choosing the right pretreatment determines the acidity of coffee. The milder coffee infusion is green coffee from beans obtained by the washed method, a consumer feels less bitterness and acidity in taste. The raw coffee beans has a rich chemical composition, including many valuable bioactive compounds that affect the improvement of human health. The main components of green coffee beans with pro-health effects are hydroxycinnamic acids and their esters, mainly chlorogenic acid, as well as caffeine. Green coffee extract contains about 30% of hydroxycinnamic acids and their esters, up to 6% of caffeine and does not have potentially harmful Maillard reaction products formed during the roasting process.



Płodność mężczyzn - czynniki żywieniowe zwiększające i zmniejszające płodność
Male fertility - nutritiona; factors that increase and decrease fertility
Marzena Lamont1, Anna Szponar2
1. Uniwersytet Medyczny w Lublinie, Wydział Nauk o Zdrowiu 2. Uniwersytet Jagielloński, Wydział Lekarski

Słowa kluczowe: Męska płodność, dieta, czynniki żywieniowe, niepłodność
Keywords: Male fertility, diet, nutritional factors, infertility
Streszczenie
Jednym z problemów związanych z postępem cywilizacyjnym, zanieczyszczeniem środowiska i zmianą trybu życia jest wzrastający problem niepłodności. Obecnie wiemy, że zaburzenia płodności dotyczą w porównywalnym stopniu obu płci, zaś w około 20% par przyczyna niepłodności dotyczy obojga partnerów. Wśród czynników mogących przyczyniać się do obniżenia płodności znajduje się obniżenie jakości spermy, które często uniemożliwia zapłodnienie. Liczne badania dowodzą, że przygotowanie do ciąży poprzez właściwą dietę przyczynia się do zmniejszenia ryzyka poronień oraz poprawia płodność kobiet i mężczyzn. Wśród czynników obniżających męską płodność wymienia się toksyny środowiskowe, warunki zawodowe, nadużywanie alkoholu, palenie papierosów, przewlekły stres czy otyłość powiązaną nierzadko z insulinoopornością. Czynnikami tymi będą także niedobory pokarmowe lub nadmiar niektórych składników w codziennej diecie. Istotną rolę w tzw. „diecie propłodnościowej” odgrywa jakość produktów spożywczych jak również ilość i proporcje pomiędzy poszczególnymi składnikami.
 
Summary
One of the issues related to progress of the civilization, pollution and changing lifestyle is increasing problem of infertility. Currently, it is known, that fertility disorders apply to a comparable degree to both men and women and 20% of couples are affected by mutual infertility.. Among factors that may lead to decreased reproduction ability is an aggravation of sperm quality which is a frequent reason for the conceptional issue. Numerous studies have proven that including a proper diet in pre-pregnancy period is an effective way to decrease the rate of miscarriage and improve male and female fecundity. Furthermore, environmental toxins, poor professional conditions, alcohol abuse, smoking, chronic stress or obesity with often coexisting insulin resistance are significant elements that worsen fecundity. Other factors include nutritional deficiencies or excessive intake of some diet components. Quality and quantity of products, as well nutrient composition are equally important aspects of fertility diet.
 
 
Postępowanie żywieniowe w prewencji kontuzji, podczas urazu, w okresie rehabilitacji sportowca.
Nutritional strategies for injury prevention and recovery
Łukasz Jaśkiewicz
Warszawski Uniwersytet Medyczny, Polskie Towarzystwo Dietetyki Sportowej

Słowa kluczowekontuzja, rehabilitacja, żywienie, dietetyka sportowa, interwencja żywieniowa
Keywords: cinjury, recovery, nutrition, sports nutrition, nutritional intervention
 
Streszczenie
Postępowanie żywieniowe stanowi istotny czynnik zarówno w prewencji występowania urazów, ale również w okresie kontuzji i rehabilitacji sportowca. Urazy mięśniowo-szkieletowe stanowią ~ 70% wszystkich uszkodzeń w sporcie. W wyniku urazu, może dochodzić do unieruchomienia kończyny, wywołując szereg niekorzystnych zmian w tkance mięśniowej. Skrupulatnie przygotowana strategia żywieniowa może zmniejszyć negatywne skutki unieruchomienia kończyny, poprawiając m. in.  „wrażliwość anaboliczną” mięśni, czy ograniczając przyrost tkanki tłuszczowej oraz spadki poziomu siły. W przypadku uszkodzeń tkanek miękkich czy postępującej degeneracji chrząstki stawowej, żywienie może pełnić funkcję analgetyczną i naprawczą, zapewniając komfort życia sportowca. Dorobek naukowy dotyczący strategii wspierających funkcjonowanie ścięgien i więzadeł jest dotychczas niewielki. W ostatnim czasie zauważa się jednak rozwój technik inżynierii tkankowej łączonych z interwencją żywieniową i treningiem fizycznym, dającym nowe szanse na leczenie ran po urazach. Wielowymiarowość i złożoność leczenia kontuzji wymaga wszechstronnego zrozumienia. Niniejsza praca stanowi przegląd dostępnej literatury w zakresie żywienia i suplementacji w kontekście zmniejszania ryzyko wystąpienia kontuzji. W pracy omówiono również najpopularniejsze manipulacje żywieniowe mające na celu skrócenie czasu leczenia i powrotu sportowca do aktywności.
 
Summary
Dietary management is an important factor both in the prevention of injury occurrence and during all phases of injury and rehabilitation. Musculoskeletal injuries account for ~ 70% of all injuries in sport. As a result of the injury, limbs may be immobilized, causing a number of adverse changes in the muscle tissue. A carefully prepared diet strategy can reduce the negative effects of limb immobilisation, among others by improving "anabolic sensitivity" of the muscles, or limiting the increase of body fat and decrease of strength. In the case of soft tissue damage or progressive degeneration of articular cartilage, nutrition can play an analgesic and repair function, providing comfort to athlete's life. Current scientific evidence on strategies supporting functioning of tendons and ligaments is so far limited. Recently, however, the development of tissue engineering techniques with nutritional intervention and physical training has been noted, giving new opportunities for wound healing after injury. Multidimensional and complex aspect of treatment of injury, however, needs a comprehensive understanding not only on the diet side. This work provides an overview of nutritional and supplemental interventions that can reduce the risk of injury. The study also discusses the most popular dietary manipulations designed to reduce the time of treatment and athletes ability to train and perform. 
 



copyright © 2012 Polskie Stowarzyszenie Dietetyków
design by fast4net